22.11.2017
 
 
Kategoriler
   Gncel Haber
   stanbul Haber
   Dnya Haber
   Trabzon-K.Mara
   Eitim-Kltr-Sanat
   Siyaset-Politika
   evre-Doa-Turizm
   Sosyal Yaam
   Sylei - Aratrma
   Salk - Gda
   Spor-Golf -Tenis-Boks
   Sinema-Tiyatro-Dizi-Film
   Konuk Yazarlar
   Ekonomik Bak
   Hukuksal Bak
   Magazin-Aktel
   Reklam-lan-Sat
   Bilim-Teknoloji-Zirve
   Sosyal Bak
   Toplumsal Bak
   Tarihsel Bak
   Mzik Magazin
   Medyatik.Bak
   Cevap Hakk
   Black Sea
   Ariv

Yazarlar
Bizden.Size

kke BLKBAI
KARTAL 5.HAMS FESTVAL & ZEYNEP BAKAN
Tm yazlar..
DOAMIZ

Mikdat KADIOLU
BULUTLAR
Tm yazlar..
Hatralarm

Nuran NUHOLU
HEPMZ KERKENEZZ
Tm yazlar..
Eko-Bak

Abdurrahman YILDIRIM
Trabzon Turistik Merkez Olur mu.?
Tm yazlar..
Uzay.Bak

Musa ALOLU
TRABZON HAVALMANI
Tm yazlar..
Tarihten Bir Yaprak

Mahiye MORGL
BR ANADOLU LSES NEDEN KAPATILIR.?
Tm yazlar..
Hukuksal Bak

Av. Cemil CAN
HESAP VERMEYE HAZIR OLUN.!
Tm yazlar..
Eitim Kltr Sanat

Emel Vildan Dzenli
10 Mays 2017 GZEL SANATLAR YASAKLARI
Tm yazlar..
68 DENZ 68

Seluk ahin POLAT
68'LLER VE DOSTLARI.! BASIN VE KAMUOYUNA
Tm yazlar..
Sosyal Bak

Fatih BACAK
12 SORU DA DYABET VE TIBB ZMLER
Tm yazlar..
Gemiten Gnmze

Hseyin IRMAK
CUMHURYETE HEP DESTEK, TAM DESTEK
Tm yazlar..
MEDENYET

Abdullah GZAYDIN
GEZCLER, AASEVENLER NEREDELER.?
Tm yazlar..
Sportif Bak

Tekin KKAL
HAKSIZLIA KARI TEK YREK
Tm yazlar..
stanbul; stanbul.!

Asl Didari
DEMEYEN STANBUL; DEME STANBUL.!
Tm yazlar..
Sosyal Bak

Muhammet Akosman
BZANSDA HAYIR DYOR.!.
Tm yazlar..

Reklamlar
































Dviz Al Sat
Dolar 1.6387 1.6466
Euro 2.1036 2.1137

    Tarihsel Bak >> Manet Haberler
  AHISKA ETELER VE TRKLER

  AMERKA BANDIRALI GEM OSMANLI LMANINDA

  ANTAM ANKARA TARH ALIMALARI PANEL YAPILDI

  MOLOKAN, MOLOKANZM, MALAKANLAR.!

  10 EKM ANKARA KATLAMI GRLMED.!

  KRT GRUPLARININ KERKK OYUNU

  15.AUSTOS.1461 ve YUNANSTANIN PONTUS SEVDASI

  TEK PART DNEMNN CESUR GAZETES: NOR OR

  NATO: DARBE ERDOAN TARAFINDAN TEZGAHLANDI.!

  TARH SHAKPAA PVC LE KAPLANDI

  KIBRIS MAUSA'DA AK BAKADIR.!

  'SIFIR SORUN' POLTKASI BAARILI OLDU MU.?

  NECP FAZIL PMAN GTM

  TARSUS KAZISINDA NE BULUNDU.?

  TARHTE AITLARLA DERSM 38 TERTELE'

    TEK PART DNEMNN CESUR GAZETES: NOR OR
HABER PAYLA : Google'da Payla



TEK PART DNEMNN CESUR GAZETES: NOR OR

Nor Or, Ermenice Gnlk Gazete Yeni Gn'n Reklam Afii; 1945-1946 Tarihesi.!



Aram Pehlivanyan, Sarkis Keyan (Zanku), Zaven Biberyan ve Avedis Aliksanyan, Nor Orun (Yeni Gn) ilk saysn 21 Temmuz 1945te yaymlarlar.

Sosyalist eilimli gazete, hkmeti eletiren farkl bir ses olarak hem Ermeni cemaatinin  hem de iktidarn yakndan takip ettii bir yayn organ olur.

Sadece siyasi deil ayn zamanda edebi makaleler de ieren gazete, Hagop Mntzuri, Vartan Gomikyan, Keam Sevan, Haik Amiryan, Yetvart Aamyan, Haygazun Kalusdyan, Vartan hmalyan, Yervant Gobelyan, Zahrad gibi Trkiyeli nemli Ermeni yazarlarn da okurlaryla bulumasn salar.

Bu evre, sonralar Nor Oryan Serunt ya da Nor Or Kua olarak anlacaktr.

Aralk 1946da stanbulda ilan edilen skynetim sonucunda, SesGnYnDost gibi Trke gazetelerle birlikte Nor Or da kapatlr;

Avedis Aliksanyan, Aram Pehlivanyan, Zaven Biberyan, Vartan hmalyan, Jak hmalyan, Barkev amikyan ve Hayk Akgz solcu olduklar gerekesiyle tutuklanrlar.

1950de, Tebi Luys (Ia Doru) gazetesini yaymlamaya balayan Rupen Maoyan ve Yervant Gobelyan, Nor Or  mirasn devam ettirmeye alrlar.

Bu ikili neredeyse yarm asr sonra Agosun kuruluunda da nemli bir rol oynarlar.

stanbul Aratrmalar Enstits Afi Koleksiyonu 276 adet Cumhuriyet dnemi ve 132 adet Osmanl dnemi olmak zere toplam 408 adet afiten oluuyor.

Koleksiyonda; aralarnda Trke, Eski Trke, Franszca ve ngilizce olmak zere  farkl dillerden afiler bulunuyor.

Afilerde eitli ticari kurum ve kurulularn tantm ve reklamlarna yer veriliyor.



TEK PART DNEMNN

KAPATILAN CESUR GAZETES: NOR OR

07.12.2013 - APGR

Sevag Beiktalyan, Talin Suciyanla 1945-1946 arasnda, Soykrm sonrasnda Ermeni entelijansiyasnn belki de en parlak kuan bir araya getiren Nor Or dergisi - gazetesi zerine konutu.

Sevag Beiktalyan

besiktasliyan@agos.com.tr

 

21 Temmuz 1945te haftalk olarak yayn hayatna balayan Nor Or (Yeni Gn) dergisi, yaklak 1,5 yl sonra Aralk 1946da skynetim kararyla tarafndan kapatlr.

Soykrm sonrasnda Ermeni entelijansiyasnn belki de en parlak kuan bir araya getiren dergiyi, yaadklar zorluklar ve mirasn, Mnihteki Ludwig-Maximilian niversitesi Trkiye almalar Blmnde retim yesi olarak grev yapan Talin Suciyanla konutuk.

 

Nor Or, Politik Bir Dergi. Siyasi Olarak Genel Eilimi Nedir Derginin.?

Nor Or, hi phesiz Cumhuriyet tarihinin en cesur gazetelerinden biridir. nce haftalk olarak kmaya balam, sonra gnlk gazete olmu.

Genel yayn ynetmenleri Avedis Aliksanyan (stanbul 1910 1984 Paris), Aram Pehlivanyan (A. avar ismini kullanr, TKP kendisini sadece Ahmet Saydan ismiyle hatrlar1, stanbul 1917Leipzig 1979) ve Sarkis Keyan (S. K. Zanku, stanbul 1917 Paris 2004) olmular.

Gazete, Ermeni-dmanl kampanyalarna ok ak bir biimde cevap verir. Zaven Biberyann yazlar, gerek Nor Orda, gerekse Nor Lurda, Ermeni dmanlna verdii cevaplar neticesinde sklkla Babakanlk zel Kalem Mdrlne ya da Basn ve Yayn Genel Mdrlne Ermenice Mtercimi (uzun bir sre bu kii Mithat Akdoradr) tarafndan rapor edilir.

Her iki gazetede de yazan Biberyan, Trkiyeli Ermenilerin Sovyet Ermenistanna gn destekleyen yazlar yazar. Mevcut Sovyet dman atmosfer dnldnde bu, ok ciddi bir meseledir.

Bu raportrlerin gznden kamaz. Nor Or, Ermeni cemaatinin mevcut sorunlar konusunda hassasiyet gsterir, demokratik seim srelerinin nemine dikkat eker, katlmc bir cemaat ynetiminin gerekliliine vurgu yapar.

Edebiyat ve sanata nem verir, Jak hmalyann resimlerini, Zahradn iirlerini yaymlar, Krikor Zohrab, Hovannes Tumanyan portrelerini yaymlar, Sovyet Ermenistanndan haberlere yer verir. Bunlarn dnda Avrupada olan biteni yakndan takip eder;

Nrnberg mahkemeleri, rklk kartl, faizm kartl, ii haklar, sendikalama da nemli konulardr.  Bunun yannda Nor Orda Anadoluda ve Kuzey Mezopotamyada yaamakta olan Ermenilere dair, Nor Lur ve Marmaraya kyasla daha az bilgi bulabiliyoruz.

Tek Parti Rejimi Altnda, zellikle De Aznlk Politikalarnn ok Sert Olduu Bir Dnemde kyor Nor Or. Dergi, Byle Bir Siyasi Atmosferde Ne Tr Tepkiler Ykseltiyor.?

Nor Orun yayn hayatna balamas benim anlayabildiim kadaryla daha ok II. Dnya Savann bitimi ile ortaya kan konjonktrle ilgilidir.

Bir taraftan muhalefet hareketi ekillenmeye balamtr. Tek parti sisteminin sona erecei tahmin edilebiliyordu nk savan bitiminde Avrupa iyi bir rnek olmutu bu rejimlerin srdrlemeyeceine ilikin.

Bununla birlikte Trkiyede Ermeniler asndan bir zgrlk ortamndan bahsetmiyoruz, sadece deien bir konjonktr sz konusu o kadar.

Peki, Bu Dnemde Nor Or Ne Gibi Basklarla Karlayor.?

Belki genel olarak da Tan Basknnn yaand ortamdan bahsetmekte fayda var.

Tan Basknnn yaand Aralk 1945, San Francisco Konferansnda ABDdeki Ermeni rgtlerinin Trkiyeden toprak talep ettii, Stalinin bu talebi stlendii ve yine Stalinin tm dnya Ermenilerine Ermenistana gitme ars yapt bir zaman. Yani Trkiyede komnizm dmanlnn Ermeni dmanl zerinden de krklendii bir dnem.

18 Aralk 1945 itibar ile Trke gazeteler komnizm kartlnda Ermeni dmanln ne karacaklar ve Trkiyedeki Ermenileri lkeyi blmek istemekle sulayacaklardr. O tarihlerde, Biberyan, hem Nor Lurgazetesine hem de Nor Ora yaz vermektedir ve Al G Pave (Artk Yeter, 5.1.1946) balkl mehur yazsn bu krklenen Ermeni dman ortama cevaben yazar.

Bu yaznn ardndan Biberyan, bir dizi kaleme almtr. Bunlarn sonucunda, Nor Lur gazetesi 15 Mart 1946da Biberyann yazlar nedeniyle bir tehdit mektubu alr ve mektupta niversite rencilerinin Nor Lur matbaasna da Tana yaptklarnn aynn yapacaklarn yazldr.2 Ayn dnemde Nor Lur ve Nor Or hkmetin en yakndan takip ettii Ermenice gazetelerdir ve haklarnda arka arkaya raporlar tutulmaktadr.

Byle Bir Ortamda, Ermenice Siyaset Yapmaya almak nemli Bir Cesaret Deil Midir.?

Burada sylediiniz nemli. Ermenice siyaset yapmak... Nor Or etrafnda toplanan insanlar [Aliksanyan, Pehlivanyan, Keyan, Vartan hmalyan (Konya 1913- 1987 Moskova), Jak hmalyan (Istanbul 1922- Moskova 1978)], aktif bir siyaset hayatna sahiptir. Dr. Hayk Akgz anlarnda, 1941den balayarak sol siyaset literatr ile ilgilenen bir grup Ermeni gen ile tantn yazar. 

Nor Orun yayn hayatna balamas, siyaseten aktif olan bu insanlarn szlerini baka yerde duyuramadklaryla da ilgili olsa gerektir ve bu notun dlmesi nemlidir.

Ve sorunuzun ikinci ksmna gelirsek, tabii ki byle bir gazete karmak cesarettir. Devletin haklarnda tutturduu raporlar, dier Ermenice gazetelerle girdikleri tartmalar [zellikle de Marmarann o zamanki genel yayn ynetmeni Suren amlyan ile], 1946 Aralk aynda Skynetim kararyla toptan kapatlan tek Ermenice gazete olduunu da dnrsek, Nor Orun nasl bir cesaret rn olduunu daha iyi anlarz. zellikle de Aram Pehlivanyann yazlar Nor Orda ok dikkat ekicidir.

1947 ylnda Avedis Aliksanyan, Aysor gazetesini karmaya baladnda, ilk editryal yazsnda Nor Orun kapatlmasyla ilgili mecburi sessizlie dair maalesef bir ey yazamayacan yazd.

Buna ramen bir gazete karmaya devam ettiyse de, bu da ancak bir yl srebildi. Bu gazete de Biberyann, Zahradn, Haygazun Kalustyann, Hermon Araksn, Yervant Gobelyann ismini gryoruz, Pehlivanyann ise sadece iirleri yaymlanyor.

rnein Aysorda Zaven Biberyan, Fransada Nazilere kar direniin rgtleyicilerinden Misak Manuyan ansna bir yaz yaymlamtr.3

Ermeni Toplumunun Genel Olarak Gazeteye Bak As Nasl?

Saysal verilere maalesef ulaamadm. Ancak unu varsayabiliriz, bir haftalk gazete, bir yl iinde gnlk gazete olmaya karar veriyorsa, bunun en azndan okunurlukla bir ilgisi olmaldr.

Sava sonras Trkiyesinde byle bir cemaat gazetesinin byk bteleri olamayacan da varsayarsak...

Tabii dil meselesi de nemli, nk stanbullu cemaat o tarihlerde gndemi ounlukla Ermenice gazeteler zerinden takip ediyordu. Bir de, szl tarih grmelerinde insanlarn Nor Oru hatrladklarna tank oldum.

 

Nor Or, Sonraki Dneme De lham Veren Bir Tecrbedir Diyebilir Miyiz.?

Nor Or, soykrm sonrasnda ilk nesil Ermeni entelektellerinin bir araya geldii ve fikirlerinin berraklk kazand bir okul olmutu. Aysorun (Bugn) da kapanmasndan sonra Ermeni entelektellerinin iinde yetitikleri toplumla balants yeniden kesildi.

Hapse atlmalar, siyasi aktiviteleri, gazetelerinin kapatlmas sonucu 1950li yllarda bu insanlarn ou lkeyi terk etti. Aralarndan sadece Zaven Biberyan geri dnd. 1915den sonra 1950ye gelindiinde ikinci kez Ermeni toplumu entelektellerinin nemli bir blmn kaybetmiti ve aslnda bu 1990l yllara kadar da bu tr bir ekoln yeniden oluamadn gryoruz. 

Nor Or kua, o zamanlar da pek moda olan kardelik meselesiyle snavn vermiti. Ancak denen bedeller ve o fikirsel miras, ne yazk ki, bizlere pek ulaamad, bu bizler iin nemli bir kayptr.


Rstem AYRAL, Amerika Austos.2017, rustem.ayral@facebook.com,

http://www.medyagunebakis.com/ - okkesb@turkfreezone.com,

 

1 Aye Gnaysunun yazs, bu durumun en u rneini verir.

Trkiye Komnist Partisinin Politbro yesi, TKPlilerin o zaman Ahmet Saydan Yolda olarak tand Ermeni air, gazeteci, yazar Aram Pehlivanyann lm zerine TKP Merkez Komitesinin 13 Aralk 1979 tarihli Duyurusudur.

TKP Leninci sava erlerinden birini yitirdi. Trkiye ii snfnn yiit evlad, TKP MK politik Bro yesi Ahmet Saydan yolda, ar bir hastalktan sonra 62 yanda gzlerini dnyaya yumdu, diye balayan duyuruda, ne onun gerek isminin Aram Pehlivanyan olduundan, ne zamannn nde gelen Ermeni edebiyat ve aydnlar arasnda yer aldndan, yaynlanan Ermenice iir kitabndan, Ermenice siyasi gazete ve dergi yayncs ve yazar olduundan bahsediliyordu. stelik ne de bu gazetelerde kimi Trk basnndaki Ermeni kart milliyeti tutuma kar mcadele eden yazlar da nedeniyle hapse girdiinden sz ediliyordu.

Ahmet Saydan Yoldan

Marksizm-Leninizme, proletarya enternasyonalizmine ballnn bol bol vld, btn partili yoldalara, ailesine ve yaknlarna ba sal dilendii ve derin aclar nn paylald duyuru, belli ki, Aram Pehlivanyann ansna deil, Ahmet Saydan Yoldan lm vesilesiyle Trkiyede o dnemde kitleselleme hamlesi iinde olan TKP kadro ve sempatizanlarna ynelik ajitasyon amac ile yazlmt.

Bunu anlayabilmek iin, Aras Yaynclk tarafndan yaynlanan zgrlk ki Adm tede Deil Aram Pehlivanyan, iirleri ve Yaam adl kitabn 104-105. sayfalarndaki duyurunun tam metnine bir gz atmak yeter.

Bkz. http://www.hyetert.com/yazi3.asp?Id=203&DilId=1

2 Nor Lur, 19.3.1946

Zaven Biberyan, Haghtanagen Yergu Kayl Heru: Manuyani Hishadagin (Zafere ki Adm Kala: Manuyann Ansna), Aysor, 2.8.1947


kke Blkba, stanbul Austos.2017 okkesb61@gmail.com,

http://www.medyagunebakis.com/ -okkesb@turkfreezone.com,

https://twitter.com/okkesb E.mail: okkesb@telmar.net,

https://www.facebook.com/okkes.bolukbasi,-okkesb@gmail.com,

kke Blkba, stanbul Austos.2017 okkesb61@gmail.com,

    Dier Haberler
  • AHISKA ETELER VE TRKLER
  • AMERKA BANDIRALI GEM OSMANLI LMANINDA
  • ANTAM ANKARA TARH ALIMALARI PANEL YAPILDI
  • MOLOKAN, MOLOKANZM, MALAKANLAR.!
  • 10 EKM ANKARA KATLAMI GRLMED.!
  • KRT GRUPLARININ KERKK OYUNU
  • 15.AUSTOS.1461 ve YUNANSTANIN PONTUS SEVDASI
  • TEK PART DNEMNN CESUR GAZETES: NOR OR
  • NATO: DARBE ERDOAN TARAFINDAN TEZGAHLANDI.!
  • TARH SHAKPAA PVC LE KAPLANDI





























  • Editrden

    TRABZONLULAR BRLENZ

    Trabzonlular Birleiniz. Trabzonlu adamlar, kadnlar, alanlar, Gen Kzlar-Erkekler, Okuyan ocuklar Birlik ve Btnl Salamak Sizin Ellerinizde..!
    Devam..
    Son Dakika
      - AHISKA ETELER VE TRKLE
      - AMERKA BANDIRALI GEM OS
      - ANTAM ANKARA TARH ALI
      - MOLOKAN, MOLOKANZM, MALA
      - 10 EKM ANKARA KATLAMI G
      - KRT GRUPLARININ KERKK O
      - 15.AUSTOS.1461 ve YUNAN
      - TEK PART DNEMNN CESUR
      - NATO: DARBE ERDOAN TARAF
      - TARH SHAKPAA PVC LE
      - KIBRIS MAUSA'DA AK BAK
      - 'SIFIR SORUN' POLTKASI
      - NECP FAZIL PMAN GTM
      - TARSUS KAZISINDA NE BULUN
      - TARHTE AITLARLA DERSM
      - TOPLUM; ALE VE KADIN YOL
      - 1915'N UNUTTURMAYIP HATI
      - BR TARAFTA MARUKA BR T
      - KMNN PAYINA HUBER; KM
      - MATOMENA HOMATA - KANLI T


    Gnn Sz

    HKMETLERN CRAATI MENF OLUP DA MLLET TRAZ ETMEZ VE KTDARI DRMEZSE BTN KUSUR VE KABAHATLERE KATILMI DEMEKTR.

    M.K. ATATRK


    Anket
    KRESEL EKONOMK KRZ
    TEET GET
    DELD GEMED





    Reklamlar














































     



    2009Bu Site kke BLKBAI tarafndan hazrlanmakta ve yaynlanmaktadr.
    Her hakk sakldr. zinsiz ve kaynak gsterilmeden yaynlanamaz.