25.09.2018
 
 
Kategoriler
   Gncel Haber
   stanbul Haber
   Dnya Haber
   Trabzon-K.Mara
   Eitim-Kltr-Sanat
   Siyaset-Politika
   evre-Doa-Turizm
   Sosyal Yaam
   Sylei - Aratrma
   Salk - Gda
   Spor-Golf -Tenis-Boks
   Sinema-Tiyatro-Dizi-Film
   Konuk Yazarlar
   Ekonomik Bak
   Hukuksal Bak
   Magazin-Aktel
   Reklam-lan-Sat
   Bilim-Teknoloji-Zirve
   Sosyal Bak
   Toplumsal Bak
   Tarihsel Bak
   Mzik Magazin
   Medyatik.Bak
   Cevap Hakk
   Black Sea
   Ariv

Yazarlar
Bizden.Size

kke BLKBAI
3.KAHRAMANMARA TANITIM GNLER ANKARA'DA
Tm yazlar..
DOAMIZ

Mikdat KADIOLU
BULUTLAR
Tm yazlar..
Hatralarm

Nuran NUHOLU
HEPMZ KERKENEZZ
Tm yazlar..
Eko-Bak

Abdurrahman YILDIRIM
Trabzon Turistik Merkez Olur mu.?
Tm yazlar..
Uzay.Bak

Musa ALOLU
TRABZON HAVALMANI
Tm yazlar..
Tarihten Bir Yaprak

Mahiye MORGL
MZDEK GATTOLAR & TEVHD- TEDRSAT
Tm yazlar..
Hukuksal Bak

Av. Cemil CAN
SORUMLULARI SAYIYORUM
Tm yazlar..
Eitim Kltr Sanat

Emel Vildan Dzenli
TRT - Te. Re. Te. - TRT - Te. Re. Te. - TRT
Tm yazlar..
68 DENZ 68

Seluk ahin POLAT
68'LLER VE DOSTLARI.! BASIN VE KAMUOYUNA
Tm yazlar..
Sosyal Bak

Fatih BACAK
ANTALYADAN TOM JONES GET
Tm yazlar..
Gemiten Gnmze

Hseyin IRMAK
CUMHURYETE HEP DESTEK, TAM DESTEK
Tm yazlar..
MEDENYET

Abdullah GZAYDIN
GEZCLER, AASEVENLER NEREDELER.?
Tm yazlar..
Sportif Bak

Tekin KKAL
HAKSIZLIA KARI TEK YREK
Tm yazlar..
stanbul; stanbul.!

Asl Didari
DEMEYEN STANBUL; DEME STANBUL.!
Tm yazlar..
Sosyal Bak

Muhammet Akosman
BZANSDA HAYIR DYOR.!.
Tm yazlar..

Reklamlar
































Dviz Al Sat
Dolar 1.6387 1.6466
Euro 2.1036 2.1137

    Black Sea >> Manet Haberler
  HES'LER KARADENZ TEHDT EDYOR

  KARADENZ - BLACK SEA

    HES'LER KARADENZ TEHDT EDYOR
HABER PAYLA : Google'da Payla



HES'LER KARADENZ TEHDT EDYOR

KT Deniz Bilimleri Fakltesi retim yesi Prof. Dr. Ertu Dzgne, 'Karadeniz'de Durum Son Derece Ciddi. HES'ler Canllarn Neslini Tehdit Ediyor' Dedi...

 
KARADENZ'DE BYOETLLK

Karadeniz'de kresel snma, bilinsiz avlanma, kirlilik ve HES hidroelektrik santrallar nedeniyle; kalkan, ipura, stakoz, karides ve krlang gibi birok trn yok olma noktasna geldi.
Karadeniz'de kresel snma ve bilinsiz avlanma nedeniyle birok trn yok olma noktasna geldiini belirten KT Deniz Bilimleri Fakltesi retim yesi Prof. Dr. Ertu Dzgne,
"Karadeniz'de durum son derece ciddi" dedi.


KT - Karadeniz Teknik niversitesi Deniz Bilimleri Fakltesi retim yesi Prof. Dr. Ertu Dzgne, "Karadeniz'de gemite yaamn srdren canl trlerinde nemli deiiklikler olduunu ifade ederek "Karadeniz'de biyoeitlilik asndan durum son derece ciddi" dedi.

NSAN ZARAR VERYOR
Karadeniz'de canl trlerinin azalmasnda kullanlan alar bata olmak zere av aralarn semeden avlanmann byk etkisi olduunu ifade eden Dzgne, "Krlang bal ortadan kalkt, mercan ve ipura balklar yok oldu. galci trler nedeniyle rnein deniz salyangozu geldi, midyeler yok oldu.

Karadeniz'de avland sylenen stakoz, karidesler yok oldu" dedi.

Dzgne, Karadeniz'deki biyoeitlilikte gzle grlen deiikliklerin yan sra gzle grlmeyen ancak kk balklara yem olan canl trlerinde de ciddi deiimler yaandn anlatarak "HES'ler nedeniyle eskisi gibi denizlerimize besin maddesi ak salanamyor.

SU VAR BESLEYC GIDA YOK

Su geliyor ama besleyici gdalar gelmiyor. Karadenizin besin zincirindeki katmanlar deiti, eskisi kadar zengin deil. Bu nedenle baln beslenmesi de etkilendi" diye konutu.
Karadeniz'deki canl eitliliinin azalmasnda insanlarn doaya verdii zararn da byk etkisi olduuna iaret eden Dzgne, yle devam etti:
"rnein yol yapm nedeniyle balklarn yaam ortamlar yok ediidi. O zaman bu balklar baka bir yer arad. Doan yavru balklar barnma imknn kaybetti."

29 Aralk 2012 Cumartesi - 14.04

 

kke Blkba, stanbul  Eyll.2013 - okkesb@gmail.com,

http://www.medyagunebakis.com/  - okkesb@telmar.net,

https://twitter.com/okkesb E.mail: okkesb61@gmail.com,

https://www.facebook.com/okkes.bolukbasi,

MEDYAJANS Toplum Dinamikleri Fikir Ajans

Sosyal, Kltrel, Ticari, Eitim ve Sanatsal Alanlarda;

Dnce retimi. Paylam. Toplum Yararna kullanm.!

Bilgi Sahibi Olmadan Fikir Sahibi Olunamaz.! Olunsa olunsa;

Ancak Bakalarnn Fikirlerini Tekrarlayan Papaan Olunur.

kke Blkba, stanbul  Eyll.2013 - okkesb@gmail.com,

 

KADEKON - Karadeniz Federasyonlar Konfederasyonu 2013

KARDOA KAradeniz Doa Koruma Federasyonu

Giresun, Turkey

Vizyonumuz yesi doa ve evre koruma dernekleri araclyla halkla btnlemi, kitleleri harekete geirebilen, ulusal doa ve evre koruma politikalarnn oluturulmasnda etkin, ulusal ve uluslararas kurulularla ibirlii yapan, finansal srdrlebilirliini salam, evresel yaklamlar iselletirmi, saygn bir federasyon olmaktr.

Misyonumuz Karadeniz Doa Koruma Federasyonu, doa ve evre koruma amacyla, dernekler arasnda g birlii iin;

yesi dernekleri glendirir, aralarnda ibirlii salar ve ibirliklerini destekler,

yesi dernekler arasnda bilgi ak salar ve iletiimi glendirir,

Blgesel, ulusal ve uluslararas doa ve evre koruma politikalarnn oluturulmasna ve uygulanmasna katk koyar.

Kardoa misyonu erevesinde yerel, ulusal ve uluslararas sivil toplum kurulular, bilimsel kurulular, zel sektr, devlet, medya, fonlar ve sponsorlarla beraber alr.

www.kardoga.net/

Bu sene on birincisi dzenlenen Uluslararas Karadeniz Etkinlik Gn Trkiyede 31 Ekim 2007 tarihinde stanbulda kutland. Karadenizde yunuslarn korunmasna ynelik kamuoyu bilincini arttrmak amacyla ilan edilen 2007 Yunus Yl nedeniyle yunus temal etkinlikler kapsamnda Karadenizin korunmas ynndeki almalarndan ve hizmetlerinden dolay Bulgaristan, Grcistan, Romanya, Rusya Federasyonu, Trkiye ve Ukraynadan 6 kiiye Karadeniz Madalyalar takdim edildi. Ayrca bu seneki kutlamalar kapsamnda halk oyunlar sergilendi, konserler ve zel gsteriler dzenlendi.


Uluslararas Karadeniz Etkinlik Gn, Karadenizin Kirlilie Kar Korunmas Komisyonu Daimi Sekreteryas ve GEF / UNDPnin Karadeniz Ekosisteminin yiletirilmesi Projesi (BSERP) (proje hakknda daha detayl bilgi iin buraya tklaynz) ortaklnda ve Karadeniz Sivil Toplum Kurulular Konfederasyonu (KASTOB) desteiyle, Karadenizin korunmas iin blgesel ibirliinin nemine kamuoyunun dikkatini ekmek iin gerekletirildi.  Karadenize kys olan alt lkede ezamanl olarak kutlanan blgesel etkinlie, bu alanda alan tm blgesel kurulular, sivil toplum rgtleri, hkmetler ve belediyeler katld.

Bu sene ikincisi verilen Karadeniz Madalyas ile Karadeniz ekosistemini iyiletirmek ve Karadenizi eski haline dndrmek iin yaplan almalara destek verme amacn tayor ve bu almalarda emei geenleri yreklendirerek, bireysel abalarn da ne kadar nemli olduunu vurguluyor.


Karadenizi evreleyen Bulgaristan, Grcistan, Romanya, Rusya Federasyonu, Trkiye ve Ukraynann 21 Nisan 1992 tarihinde Karadenizin Kirlilie Kar Korunmas Szlemesi (Bkre Szlemesi) ve 31 Ekim 1996 tarihinde ise Karadeniz Stratejik Eylem Plann imzalamalaryla beraber Uluslararas Karadeniz Etkinlik Gn her yl 31 Ekim tarihinde Karadeniz lkeleri tarafndan kutlanyor. Bu yl blge apndaki etkinlikler ise UNDP ve Coca-Cola Trkiyenin ortak su giriimi olan Her Damla Deer Katar projesi sponsorluunda gerekleti. Karadenizin biyolojik eitlilii son 40 ylda nemli lde azald.

lenmemi atklarn kirlettii sularda oluan bir yosun tr olan alglarn sudaki oksijen miktarn azaltmas, ar balklk, sanayi atklar ve son zamanlarda ticari gemiler tarafndan tanan yabanc ve zararl bir deniz anas tr ve Karadenize akan Nil, Tuna ve Don nehirlerinin getirdii dier pislikler mersin bal, somon, kefal, aa bal, istavrit ve kaya balnn tehlikeli boyutlarda azalmalarna neden oluyor. Uskumru ve klbal ise tamamen yokolmu durumda... te yandan balklar tarafndan balklarn azalmasnn sebebi olarak grlen ve zerlerindeki avlanma yasan kaldrtmaya altklar yunuslar da byk tehlike altnda. Kirlilik dnda balklarn dip alarna taklan yunuslar boularak lyor, halbuki bir denizdeki yunuslarn bolluu o denizin temizliinin ve zenginliinin de gstergesi...

 

 

DOU KARADENZDE ENERJ-EVRE ETKLEM

KARARLARA KATILIMDA SIVIL TOPLUM KURULULARININ ROL

B. Gl GKTEPE, Kadem EK, Sabahattin DEMRCAN

KASTOB (Karadeniz Sivil Toplum Kurulular Konfederasyonu)

ZET

Dou Karadenizin vadilerinde su gcnden yararlanlarak enerji retmek zere birok Hidro Elektrik Santrali (HES) projesi planlanmtr. Ancak bu projelerin bir ksmnn blgenin doal zenginlikleri ayrntlaryla gz nne alnmadan hayata geirilmek zere inaatlarna balanmasyla ortaya eitli sorunlar kmtr.

Bu bildiride; Sivil Toplum Kurulularnn ve yerel halkn bak asyla Dou Karadenizde, Rize ilinde ve kizdere zelinde, gndemdeki HES lerle ilgili olarak enerji-evre etkileiminde halkn kararlara katlm stats ve risk alglamas almalarndan alntlar sunulmaktadr.

lkemiz iin hem su kaynaklarnn nemi ve deeri hem de enerji retiminin gerei vurgulanmakta, kizdere vadisinin doal zenginlikleri tantlmaktadr. Sadece Trkiyenin deil dnyann en gzel vadilerinden olan kizdere, Frtna, Hemin, Fndkl ve dierlerinin korunmasnda STK larn gsterdii hassasiyet yerel halkn kararlara katlm konusunda yaplan almalar, halkn bilgilendirilmesi ve bilinlendirilmesi kampanyalar ksaca Deerlendirilmektedir.

Yre halk, lkenin srdrlebilir kalknma hedefleri erevesinde enerji retimine kar deildir. Ancak zel irketlerin halkn kabuln bir tarafa brakarak enerji retmek zere kr amacyla hareketi ve karar verme mekanizmalarnn yeterince effaf olmamas, yerel halkn vadilerine sahip kmas dorultusunda sivil bir evre hareketine sebep olmutur

Sonu ve nerilerde; STK larn enerji planlamas ile ilgili olarak kararlara katlmda nemli anahtar rol olduu savunulmaktadr. Enerji projelerinin planlama, dizayn, inas ve iletilmesi srasnda effaflk politikalar ile ilgi gruplar arasndaki iletiimin hayati nemi vurgulanmaktadr.

GR

Gnmzde enerji, Trkiyede ve dnya genelinde en nemli, en stratejik, en hayati meselelerin banda gelmektedir. Son yllarda bir yandan enerji ile ilgili tm meselelerin nemi gittike artarken dier yandan da evrenin, yeilin, suyun ve doann nemi katlanarak artmaktadr. Su kaynaklarnn bu kadar nem kazand gnmzde doal olarak lkemizin srdrlebilir kalknma hedefleri erevesinde yerli ve yenilenebilir kaynaklardan elektrik retiminde mmkn mertebe yararlanlmas planlanmaktadr.

Bu erevede Dou Karadeniz vadilerinde yaklak 450 HES planlanm olup bunlardan bir ksmnn inasnn balatlmas ve ED leriyle ilgili meselelerin kamuoyuna yansmasyla, enerji-evre etkileimi ile ilgili olarak blgedeki tm ilgi gruplarn kapsayan ciddi sosyo-ekonomik sorunlar ortaya kmtr.

Gene son yllarda tm dnyada en nemli gndem maddelerinden birini oluturan kresel snma sorunu ve su yun hem stratejik hem de ekonomik nemi, Dou Karadeniz vadilerimizde enerji ve su ile ilgili kalknma projelerinin ok daha fazla katlmla planlanmas gerektiini ortaya koymutur.

kizdere vadisi zengin bir biyolojik eitlilii bnyesinde barndrmaktadr. Bu kadar ok flora ve faunay barndrd iin de dnyann en nemli 200 ekolojik blgesinden birisi olmutur. Bu vadiye bu eitlilii ve gzellii veren de yzyllardr grl grl akan dereleridir. Dolaysyla vadinin suyunun alnmasyla bu ekosisteme gelebilecek herhangi bir risk yre halk tarafndan kabul edilmemektedir.

KZDERE HAVZASI: NEM VE BYOLOJK ZENGNL

kizdere, Rizenin toprak bakmndan en byk ilesidir. Rize ilinde byk bir akarsu olmamasna ramen doudan batya doru irili ufakl birok akarsu mevcuttur.

Bu akarsularn balcalar Fndkl, Frtna, Hemin, ayeli, Taldere ve yideredir. Rize ilinde akarsularn en uzun olan 78.4. km ile kizdere (yidere) dir ve akarsuyun havza genilii 1.047,4. km2dir. kizdere vadisindeki ekolojik sistem, kltrel ve sosyal yap, mimari yap, Dou Karadenize has zgn bir yapya sahiptir.

kizdere deresi ve kollar Dou Karadeniz blgesinde bkir kalm, yaban hayat korunmu, srdrlebilir hayat devam ettirebilen son havzalardan biridir. Blge ekolojik turizm asndan son derece yksek bir potansiyele sahiptir.

le turistik zellikleri itibaryla bkir saylabilecek bir doaya sahip olmakla birlikte henz kefedilmemi gzellik ve zelliklere de sahiptir. Akarsular, yaylalar, buzul glleri, flora ve faunas, likapas, da horozu, bal, vadileri ve termal suyu bunlardan sadece bir kadr.

Yrenin bu zellikleri gz nnde bulundurularak yayla turizmi, daclk, termal turizm, rafting, ku gzlemcilii, k turizmi, yama parat, doa, manzara ve macera turizmi gibi alanlarn gelitirilip tantlmas lkemizin ve yre insannn lehine olacaktr. Anzer 07.02.1991 tarih ve 91/1514 sayl Bakanlar Kurulu Karar ile Turizm Merkezi ilan edilmitir.

kizdereAnzer Turizm Merkezi, amlheminAyder Blgesi ile birlikte 20.11.2006 tarih ve 11264 sayl Bakanlar Kurulu Karar ile Kltr ve Turizm Geliim Blgesi ilan edilerek, 08.12.2006 tarih ve 26370 sayl resmi gazetede yaynlanarak yrrle girmitir. Anzer Turizm Merkezi doal ve kltrel zellikleri yannda, yrede retilen Anzer Bal ile nldr.

Anzer yaylas, trekking, kayak, rafting, jeep safari gibi yaz-k turizm aktivitelerinin doa sporlarnn gerekletirilmesine imkan salamaktadr. Flora ve Faunas ile dikkatleri zerine eken yrede irili ufakl birok krater gl mevcuttur.

ekil 1: kizdereden grntler Rize-kizdere Ovit Da 25.02.2008 tarihinde 2008/ 13317 sayl Bakanlar

Kurulu Kararyla K Turizm Merkezi ilan edilmi bu karar 13.08.2008 tarihli 26815 sayl Resmi Gazetede yaynlanarak yrrle girmitir.

kizdere vadisi 2460 bitki tr ile Trkiye florasnn %28 ini barndrmaktadr. Endemik kular asndan da dnyada koruma ncelikli 217 alanndan biridir. Blgedeki 43 ku tr Bern Listesi Mutlak Koruma Altndaki Trler listesinde, 14 ku tr ise Koruma Altndaki Trler listesinde bulunmaktadr [3-5].

Bu ok zel corafya dnyada yalnzca Kafkasya blgesinde yaayan da horozunun en byk poplasyonlarn barndrr. Bu alanda nesli kresel lekte tehdit altnda olan yaban keisinin byk bir nfusu yaar. Akarsularmz nesli blgesel lekte tehlike altnda olan denizalasna da ev sahiplii yapar.

Vadide sadece Dereky HES alma alannda 4 ayr familyaya ait 11 balk tr belirlenmitir.

Yeilin her tonunun nak gibi ilendii binlerce tr bitki ve canllarn bulunduu, yzyllardr akan dereleri ile bir dnya cenneti olan kizdere vadisinde kresel snma tartmalarnn yaand bu gnlerde yaplacak baraj ve reglatr almalar kamuoyunda yreye telafisi imknsz risk oluturaca endiesini dourmutur. Kamuoyunun risk alglamas da ilgin bir enerji-evre etkileimi meselesini ve bunu takiben sivil bir evre hareketini ortaya kartmtr.

KZDERE: ENERJ VADS M.? TURZM CENNET M.?

kizdere vadisi zerinde DSĐ tarafndan EPDK ats altnda Su Kullanm Hakk Kanunu erevesinde su rejimini deitirerek bir dizi Reglatr ve Hidroelektrik santral yaplmas planlanmaktadr. Vadi zerinde detayl ekolojik aratrma ve havza planlamas yaplmadan Cevizlik HES ve Yokulu HES ile birlikte, DSĐ ve Elektrik Etd

daresince planlanan, Demirkap-Dereky, Rzgarl, Tozky, Tozky II REG ve HES'ler ve tzel kiiler tarafndan gelitirilen Cimildere zerinde Selin I REG ve HES, Selin II REG ve HES, Ar REG ve HES, Yayladere zerinde imirli REG ve HES, Đkizdere zerinde Saray HES, Babu HES, amlkdere zerinde Deligr REG ve HES, Gelinta HES, aterli ve Uyranderesi zerinde Ceyhun HES, okcordere zerinde Sarmakol HES projeleri bulunmaktadr.

Trkiye Elektrik retim A.. verilerine gre 2008 yl sonu itibaryla Trkiye elektrik retimi toplam 198222.0 GWh dir. Đkizdere Vadisi zerinde planlanan HES lerin yllk ortalama retimi ise toplam 1344 GWh dr. Bu da Trkiye toplam retiminin ancak binde 7' sine tekabl etmektedir. 

ekil 2: kizdere (Đyidere) HES plan.

KZDEREDE HES lerin EKO-SSTEME OLASI RSKLER:

kizdere vadisi zerinde 20 adet tnel ve kanal tipi HES inasyla ilgili olarak kamuoyunda ortaya kan endielerin banda HES lerden aaya braklacak olan can suyu miktarlar gelmektedir. Dolaysyla ED lerde verilen %10 luk deer, buna bal riskler, uluslar aras kabullerle kyaslamas ve dere restorasyonu ile ilgili deerlendirmelerimiz u ekilde zetlenebilir [[6-13]...

kizderenin imirlikteki 20 sene ierisindeki (1980 2000) aylk ortalama debileri Tablo 1 de gsterilmektedir.20 yllk ortalama debi ise: saniyede 27500 litre veya saniyede 27,5 metre kptr En dk su miktarlar Ocak ve ubat aylarnda, en yksek su miktarlar ise Mays ve Haziran aylarnda grlmektedir.

Yllk ortalama su miktarnn sadece % 10 nun dere yatana braklmasyla ilgili olarak 1976 ylnda ABD de (US Fish and Wildlife) Tennant bakanlnda bir aratrc ekibin 12 deiik nehir havzasnda 10 sene boyunca deney ve gzlemlerle gelitirdii metot deerlendirilmitir.

ABD ile Kanadada yaplan almalarn ve kizderede mevcut verilerin deerlendirilmesi; k aylarnda en az ortalamann %20 si veya daha fazla miktarda suyun dere yatana tekrar braklmas gerektiini gstermitir Tablo 1 kizderenin imirlikteki 20 sene ierisindeki (1980 - 2000) aylk ortalama debilerinin ortalamas,

Aylar   - Aylk Ort Debi m3/s - (1980-2000)

-Ocak 12,0 -ubat 11,5 -Mart 19,0 -Nisan 42,5 -Mays 65,5 -Haziran 62,5 -Temmuz 35,0 -Austos 17,0 -Eyll 15,0

-Ekim 18,5 -Kasm 18,2 -Aralk 14,2

Mevcut kizdere debilerinin uluslar aras literatr almas sonularyla mukayesesi ve deerlendirme bulgularna gre eer yllk ortalama su miktarnn % 10 u dere yatana braklrsa dere havzasndaki habitata gelebilecek risk aadaki gibi zetlenebilir:

Deredeki doal yaam ksa bir sre devam edebilecektir..

Dere yatann % de 50 sini veya fazlasn kuruyacaktr.

Dere kenarlarndaki canl (flora ve fauna) yapsyla suyun irtibat kesilecektir.

Balklarn yukarya g edebilmeleri zellikle gllerin aasndaki dalgal akan su kesimlerinde gerektii derinlikte su olmayacandan zorlaacaktr.

Deredeki suyun scakl baz balk trleri iin ok yksek olacaktr. ok kk balklarn beslenmeleri ve byme dnemleri iin ok nemli yeri olan derenin yan kesimlerindeki alvyonlu kanallar kuruyacaktr.

Balk trlerinin ou gllerde toplanmak zorunda kalp dmanlar tarafndan kolayca avlanacaklardr.

Bu miktardaki su dere yatanda birikecek ince kumlar tayamayacaktr.

Ayn zamanda bu su miktarnn oluturduu su hz ile balklar iin nemli olan omurgasz canllarn yetimesini engelleyecektir. Uluslararas Su Enstitsne gre, nehir havzasndaki ekosistemi yan baka bir deyile (flora ve fauna yaamn veya nehir kenarlarnda ve evresindeki bitki ve deredeki canl yaam) salkl koullarda tutabilmek iin ortalama yllk su miktarnn %20 ila %50 si arasnda bir miktar can suyu olarak dere yatana braklmaldr.

Yllk ortalama akmn %10u kizdere vadisinde kurulacak Cevizlik santral iin 2766 lt / sndir. Bu miktarda braklacak su dere yatann %50sini kurutacaktr.

Tennat yntemi deredeki ok iyi bir habitat ve de halkn dere ile ilgili sosyal yaants ve eitli aktiviteleri (rafting, kano v.s) gerekletirmek iin ortalama yllk su debisinin %30unu dere yatana braklmasn nermitir. Bu ise cevizlik santral iin 8298.lt/sn su demektir. Tennat metodu ile nerilen bu su oranlar Ekim ile Mart ay arasndadr.

Nisan ile Eyll aylar arasnda dere yatana braklmas gereken su miktar Tennanta gre Ekim Mart ay arasnda braklan su miktarndan %20 daha fazla olmaldr [6-11] .

DSݒnin raporlarna gre de derelerde yatan kurumamas ve canl yaamn srdrlebilmesi iin dere yatana braklmas gereken minimum su miktar yllk ortalama debinin en az drtte biri kadar olmaldr. Bun gre Cevizlik santral iin dere yatana en az 27660 lt X 0.25= 6915.lt/sn su braklmaldr.

kizdere Vadisinde ngrlen

orta megawatt gcndeki santrallerin riskleri

8 km uzunluunda tnel iinden tanmas ngrlen suyun geecei alann hafriyat dolaysyla karlacak olan ta, topran tanmas.

Orman tahribat.

Dere yatanda yaplacak olan beton setlerin balklarn gn engellenmesi.

Derenin sularnn tneller ierisinden alnmasndan dolay yamalardaki nem miktarlarnn toprakta ok azalmas.

Nemin azalmasnn tarma, meyvecilie ve zellikle arcla verecei zarar,

Bu yamalardan kesilen aalarn tuttuu yzeysel topraklarn rzgr, yamur vastasyla az su braklm dere yataklarna depolanmas. Erozyon dolaysyla vadideki aa ve bitkilerin kurumas, azalmas,

Proje kapsamnda ortaya kabilecek kat atk, atk sularn blgenin flora ve faunasna verecei olas zarar

Enerjinin tanmas iin yaplacak enerji nakil hatlar ve muhtemel zararlar. Olarak zetlenebilir.

MEVCUT SORUN, RSK ALGILAMASI VE STK YAKLAIMI

kizdere vadisinde su gcnden yararlanlarak elektrik enerjisi retmek zere son verilere gre 20 adet tnel ve kanal tipi HES in yaplmas planlar karsnda eitli ilgi gruplarnn farkl dnce, eylem ve davran modelleri ortaya kmtr. Bu gruplar ve ncelikleri u ekilde zetlenebilir;

Tablo 2: kizdere risk alglamas almasnda eitli ilgi gruplar ve ncelikleri

LG GRUBU NCEL

Merkezi hkmet ve dier kamu kurumlar, Elektrik retimi, Su kaynaklarnn ynetimi

Yerel Ynetimler, Alt yap hizmetleri, halkn talepleri

zerk enerji irketleri Elektrik retim lisans, datm, sat

Yerli/yabanc Yatrmclar Ksa ve orta vadede kr

zel enerji irketleri Elektrik satndan kazan

evreci kurulular Doal kaynaklarn korunmas

Aratrma

Kurumlar / niversiteler

Bilimsel aratrma veri toplama, Yerel halk: Yresine, suyuna sahiplenme, stihdam, Medya lgin haber

STK lar Kararlara katlm

Merkezi hkmet ve resmi devlet daireleri:

Akp giden su gcnden lkemizin srdrlebilir kalknma hedefleri iinde lke ekonomisi iin elektrik retiminde yararlanlmasn salamak. Planlama ve proje gelitirmek

Yatrmclar: Gelecei en parlak sektrlerden olan enerji alannda yatrm yaparak yerli kaynaklardan ksa ve orta vadede kazan elde etmek

zel enerji irketleri (yerli/yabanc ortakl) : Devlet ihalelerini kazanarak, kredi temin ederek mmkn olan en ksa srede santral ina edip elektrik satarak kra gemek:

evreci kurulu ve kiiler: Yeil vadinin, doal kaynaklarn, tm biyolojik trlerin korunmasn salamak. Buna kar risk tekil eden faaliyetleri engellemek.

Aratrma kurumlar/niversiteler/akademisyenler: Enerji, evre etkileimi alannda mevcut ulusal ve uluslar aras kkenli aratrmalar deerlendirmek.

Yeni aratrma projeleri gelitirmek, bilimsel veri taban oluturmak.

Sivil Toplum Kurulular: Halkn kararlara katlmn salamak, Halkn bilgilendirilmesi ve bilinlendirilmesi kampanyalarn organize etmek, kamu-zel sektr, yerel halk arasnda moderatrlk yapmak

Yerel halk:

Bata kizdere vadisine can veren, zenginlik kayna suyuna, blgenin doal, tarihi ve kltrel zenginliklerine sahip kmak, gelecei riske atmadan istihdam salamak, gelir temin etmek.

Medya: Haberlerin, bilgilerin, sivil hareketlerin daha geni kitlelere iletilmesini salamak, Yerel halkla yaplan toplantlarda ortaya kan risk alglamas ve genel dnceleri u ekilde zetlenebilir.

Vadimi batan aa dolduracak olan bu 20 adet kanal tipi hidroelektrik santral projeleri vadinin can damar olan derelerin kurumasna sebep olacak ve yemyeil olan bitki rtsn de aadan yukarya doru sarartmaya balatacak.

dere yatandaki su dalarn ierisinde yaplacak kanallara alnacandan vadinin atardamar dereler kuruyacak, krmz pullu alabalmz yok olacak ve dier sucul yaam sona erecek, vadimizdeki ekolojik denge alt-st olacak, baln kalitesi deiecek, yksek gerilim hatlar vadimizi kanser vadisine dntrecek, binlerce aacn kesilmesi ve patlatmalarla erozyon ve sel felaketleri kanlmaz hale gelecek ve vadimizdeki turizm hareketi son bulacak.

Uzun dnemde Trkiye enerji talebi artarak devam edeceini dnrsek vadimizdeki enerji retiminin toplam retime oran her yl giderek azalacak.

Dolaysyla bu vadide retilecek enerji lkemizin enerji ihtiyacn gidermeyecei gibi enerji ihtiyacn da karlayamayacak.

Bu kadar bir enerji iin dnyann en nemli 200 vadisinden birisi olan kizdere vadimiz feda edilir mi.?

Elektrik enerjisi retmenin alternatifleri vardr fakat ikinci bir kizdere Vadisi yoktur.!.

Rize dare Mahkemesi 2008/536 Esas No'lu karar ile yaplmas planlanan Dereky Reglatr ve Demirkap HES Projesinin ED Olumlu kararnn yrtmesini durdurmutur Bu iptallerin ardndan STK lar olarak tm kizderelilerin devletimizden, gelecekle ilgili kayglar sonlandrmak adna HES Projeleri ve dier sorunlara ynelik beklentileri bulunmaktadr.

 

STK KAMPANYALARI

Tm yukardaki sorunlara olumlu zm retebilmek ve ilgi gruplar arasnda moderatrlk yapmak zere KASTOB ve kizdere Dernei tarafndan eitli faaliyetler yrtlmektedir. Bunlarn balcalar ilgi gruplaryla, ynetici ve milletvekilleriyle karlkl grmeler, literatr almalar, kamuoyunu bilgilendirme faaliyetleri, Kurultaylar, yayla enlikleri, Karadenizli kadnlarn kararlara katlm konusundaki faaliyetler, Vadime Dokunmayn halkn katlm Projesi, halka ak toplantlar, risk alglamas ve iletiimi anket almalar, yryler, eylemler, basn toplantlar, bildirileri, medya programlardr.

STK kampanyalarnn en belirgin risk alglamas ve iletiimi bulgular olarak;

i- Tm ilgi gruplar arasndaki ortak paydann evrenin korunmas olduu,

ii- Kamu kurumlar ve zel irketlerin daha ok HES lerden enerji retiminin krlar ve yararlar,

iii- STK lar ve dier ilgi gruplarnn ise riskleri zerinde younlat,

iv- kizdereden g etmi olan ve halen kizdere dnda yaayan Rizelilerin de konuya youn ilgisi olduu,

v- Yrede evre bilincinin gelitii ancak halkn farkl enerji sistemleri ve salk riskleri konusunda yeterli bilgiye ulaamad,

vi- Yerel halkn ve STK larn enerji retiminin gereine inand ancak Vadime Dokunmayn projesinde grlen alglamann arka bahemde olmasn- (not in my backyard NIMBY syndrome) sendromuna benzer olduu,

vii- Yrede asl i gcn oluturan kadnlarn kararlara katlmda istekli olduu,

viii- Đlgi gruplar arasnda balangta nemli bir bilgi boluu ve iletiim sorunu olduu ancak zaman iinde sektrler aras diyalog tesis edilmeye baland,

ix- STK lar ve akademisyenler arasnda olumlu ibirlii ve koordinasyon saland ortaya kmtr,

Yukarda zetlendii gibi bu emsalsiz doal gzellie ve zengin biyolojik eitlilie sahip olan kizdere vadisinde 20 adet HESin yaplmas durumunda elde edilecek yararlarn ve ortaya kacak risklerin hassas bir ekilde kantitatif deerlendirmesini yapmak son derece zor ve iddial bir meseledir.

Ancak STK lar asndan ortaya kan ortak kalitatif bulgu; bu zengin havzann ve trlerin yaam alanlarnn daralmasyla byk risk altnda kalaca, trlerin azalarak yok olaca ynnde olup bu durumun da lkemizin taraf olduu uluslar aras szlemeler nezdinde zor durumda kalmamza sebep olaca eklindedir..

 

SONU VE NERLER:

Bir doa harikas olan kizderede yaplmas planlanan HES lerin enerji-evre etkileiminde; bir yanda gnmzn en deerli ve stratejik maddesi su ile Karadeniz ekosisteminin muhteem vadisinin zengin biyolojik eitliliini srdrebilme, dier tarafta da lkemizin enerji sorununa zm aray olan zor ve iddial bir mesele bulunmaktadr.

Tm enerji santralleri lkemiz iin hayati nem tamaktadr. Ulusal enerji politikamzda termik, hidroelektrik, nkleer ve yenilenebilir kaynaklardan oluan karma bir model uygulanmaldr.. Ancak santraller planlanrken, ina edilirken ve iletilirken evre en nemli kriter olarak planlarda yer almal doal kaynaklar, tarihi zenginlikleri ve insan saln hibir ekilde riske sokmamaldr.

kizderede planlanan HES lerle ilgili olarak dereye braklmas ngrlen yllk ortalama su miktar ile ilgili deerlendirmelerimiz nerilen deerlerle elimektedir. Dereye braklmas gereken su miktarlar aylara gre deimeli, derenin doasal ak miktar grafiine paralel olmaldr. Bu nedenle dereye braklmas gereken su miktar ile ilgili detayl almalarn ve hesaplamalarn in bu hassas ekosistemi tehlikeye atmayacak ekilde yeniden planlanmas ve dzenlenmesi gerekmektedir.

Yre halk, dier yerel ilgi gruplar ve STKlar Trkiyenin srdrlebilir kalknma hedefleri erevesinde su kaynaklarmzdan elektrik enerjisi retimine asla kar deildir. Ancak zel enerji irketlerinin bu akarsular konusunda bilimsel ve teknik aratrmalar, risk-yarar muhasebesini tam kapsamyla yapmadan en fazla enerjiyi retme ve en fazla kazanc elde etme kriteri altnda dnyann en gzel vadilerinden olan kizdere, Frtna, Hemin, Fndkl ve dierlerinin tahribatna, bu esiz ekosistemin hasar grmesine izin vermeyeceklerini tepkileriyle gstermektedir.

Tm dnyada ve Trkiyede son yllarda nemi gittike artan kresel snma ve iklim deiiklii tehdidi sonucu turizmin lkemizde serin ve yal iklime, zengin biyolojik eitlilie sahip olan Karadeniz Blgesine kayaca ngrlmektedir. Bu kapsamda kizderenin tm esiz doal zenginliiyle byk bir ekoturizm potansiyeline sahip olduu grlmektedir. Dolaysyla lke kalknmas ve yerel halkn istei dorultusunda turizm sektrnn gelimesi riske atlmamaldr. Bu kapsamda STK lar olarak kamu ve zel sektr ynetimlerinden beklentilerimiz ve nerilerimiz:

lkemizin enerjiye ihtiyac olduu gibi bu vadilerde yaayan halkn temiz, bozulmam ve ilerde turizm gelir kayna olacak salkl bir ekosisteme de ihtiyac vardr. Blgenin tm deerli doal varlklar srdrlebilir kalknma prensipleri erevesinde asla taviz verilmeden korunmaldr.

Havza ynetimi planlar yaplmadan, evresel etkileri ksa, orta ve uzun vadede deerlendirilmeden enerji santrali kurma planlar yaplmamaldr.

Blgede yeni, dinamik, katlmc enerji-evre politikalar gelitirmek gerekmektedir

Yre halk enerji ve evre politikalarnn oluturulmasndan, uygulamasna kadar olan tm safhalarda effaflk ilkesinin benimsenmesinde ve halkn yrenin hayati meselelerinde kararlara katlmnda srarldr.

Yrede zellikle ay, fndk, msr bata olmak zere tarm rnlerinin ekonomiye kazandrlmasnda byk pay sahibi olan kadnlarn kararlara katlm tevik edilmelidir.

STK lar srdrlebilir kalknmann en iddial ve zor meselelerine zm araynda nemli bir misyonu yklenmi olup ilgi gruplar arasnda anahtar role sahiptir. letiimin glenmesinde moderatr olmaldr.

lkemizin kalknmasnda ortak ama ve hedefler dorultusunda devlet sektr, zel sektr ve STK lar arasnda dengeli bir iletiim ve ibirlii salanmas, enerji-evre politikalarnn oluturulmasnda kritik neme sahiptir.

KAYNAKLAR

[1] Gktepe, B. G., The role of NGOs for the sustainable development plans of water in the

Black Sea region Topic 2.2 - Water for Energy, Energy for Water, 5th World Water Forum,

Đstanbul, 16-22 Mart 2009

[2] Eki, K., Gktepe, B. G., Demirli, B., Demircan, S., Rize Đkizdere Vadisinde Enerji ve

evre ICCI 2009, 15. Uluslararas Enerji Konferans, Đstanbul, 13-15 Mays 2009

[3] I. kizdere Kurultay Bildiriler Kitab,2007-2008

[4] www.ikizdere.net, www.ikizderedernegi.org

[5].Anin, R.Rize Đkizdere Floras, Đkizdere Kurultay Bildiriler Kitab, Austos 2008

[6] Demircan, S. Dere restorasyonu www.ikizderedernegi.org

[7] Donald L Tennat ,1975. Instream flow regimens for fish,wildlife,recreation,and related

environmental resources report. Billings, MT. US Fish and Wild life Service

[8]. T.C. Annear et al..Instream Flows for Riverine Resource Stewardship Rev.Edition, 2004

[9] Critopher Estes,J.F. Osborn , Review and analysis of methods for quantifying instream

flow requirements. Water Resources Bulletin 22(3) 389-398 yl

[10] Tharme, R.E 1996 , 1997, 2000 University of Cape Town, South Africa, World Water

Institute.

[11] Ronald A. Ptolemy, Ministry of Environment, British Colombia,Canada (private

communication)

[12] Devlet Su Đleri (DSĐ) 22. Blge Md. Etd be Md.

[13] Devlet Su Đleri, Ankara, Trkiye

[14] Gktepe, B. G., Enerji Sistemlerinin Risk Alglamas-Trkiyede Nkleer Enerji rnei

Trkiye 9. Enerji Kongresi Bildiriler Kitab, Đstanbul, 24-27 Eyll 2003.

Yazarlarn ksa zgemileri

Kadem EK - Jeofizik Mhendisi, -Rize, kizdere doumlu

kizdere Dernek Bakan

Rize kizdere doumlu

Gen Adamlar Vakf

Ekiolu Vakf

Mimar ve Mhendisler Grubu

Jeofizik Mh. Odas

Trkiye Jeofizik Kurumu

Trkiye Deprem Mhendislii Dernei

Kastob (Karadeniz Sivil Toplum Kurulular Konfederasyonu)

 

Sabahattin DEMRCAN - Jeofizik Y, Mhendisi, Đ

Colorado School of Mines, University of Colorado

Rize, kizdere doumlu

 

Anchorage Alaska U.S.

BC/ DEF Residential irketi

 

B. Gl GKTEPE

Nk. Reak. Yk. Mh.

BSc. App Phy, University of Sussex, Đngiltere

MSc. Nuclear Reactor Eng,Univeersity of London, Đngiltere.

orum, Sungurlu doumlu

 

Karadeniz stn hizmet madalyas sahibi

(Birlemi Milletler Kalknma Program)

Trkiye Atom Enerjisi Kurumu ekmece Nkleer Aratrma Merkezi

Proje Yneticisi, Risk ve evre Gvenlii Uzman

Bilimsel ve Teknik alma alan:

Enerji arz gvenlii,.Trkiye enerji planlamas

Deniz kirlilii lm ve deerlendirme aratrmalar

Nkleer enerji ve teknolojilerinin enerji retimi, insan sal ve evre uygulamalar

Gvenlik analizi, ihtimalli risk deerlendirmesi, insan faktr

Sivil Toplum Kurulular (STK lar) ile gnll sosyo-ekonomik alma alan:

Enerji sistemlerinin riski, risk ynetimi, risk alglamas ve iletiimi

Doal kaynaklarn ynetimi, Sulak alanlarn korunmas

evre bilinlendirmesi, bilgilendirmesi Kadn haklar, kadnlarn kararlara katlm

Yzden fazla bilimsel bildiri ve makalenin yazar

 

kke Blkba, stanbul  Eyll.2013 - okkesb@gmail.com,

http://www.medyagunebakis.com/  - okkesb@telmar.net,

https://twitter.com/okkesb E.mail: okkesb61@gmail.com,

https://www.facebook.com/okkes.bolukbasi,

MEDYAJANS Toplum Dinamikleri Fikir Ajans

Sosyal, Kltrel, Ticari, Eitim ve Sanatsal Alanlarda;

Dnce retimi. Paylam. Toplum Yararna kullanm.!

Bilgi Sahibi Olmadan Fikir Sahibi Olunamaz.! Olunsa olunsa;

Ancak Bakalarnn Fikirlerini Tekrarlayan Papaan Olunur.

kke Blkba, stanbul  Eyll.2013 - okkesb@gmail.com,

 

 

    Dier Haberler
  • HES'LER KARADENZ TEHDT EDYOR
  • KARADENZ - BLACK SEA






























  • Editrden

    TRABZONLULAR BRLENZ

    Trabzonlular Birleiniz. Trabzonlu adamlar, kadnlar, alanlar, Gen Kzlar-Erkekler, Okuyan ocuklar Birlik ve Btnl Salamak Sizin Ellerinizde..!
    Devam..
    Son Dakika
      - HES'LER KARADENZ TEHDT
      - KARADENZ - BLACK SEA


    Gnn Sz

    HKMETLERN CRAATI MENF OLUP DA MLLET TRAZ ETMEZ VE KTDARI DRMEZSE BTN KUSUR VE KABAHATLERE KATILMI DEMEKTR.

    M.K. ATATRK


    Anket
    KRESEL EKONOMK KRZ
    TEET GET
    DELD GEMED





    Reklamlar














































     



    2009Bu Site kke BLKBAI tarafndan hazrlanmakta ve yaynlanmaktadr.
    Her hakk sakldr. zinsiz ve kaynak gsterilmeden yaynlanamaz.